बर्ड फ्लु (Bird flu) - H5N1
बर्ड फ्लु (H5N1) एक प्रकारको संक्रमण हो जुन मुख्यतः चराहरूलाई लाग्ने इन्फ्लुएन्जा भाइरसको एक प्रजातिले गर्दा हुन्छ। संक्रमित चरासँग नजिकको सम्पर्कमा आउने, वा तिनीहरूको दिसा, पखेटाका रौं, वा थुकसँग सम्पर्क हुने मानिसहरूमा यो रोग कहिलेकाहीँ सर्न सक्छ। एक मानिसबाट अर्को मानिसमा सर्ने सम्भावना कम छ, तर पूर्णतः असम्भव भने छैन।
यसका लक्षणहरू हल्का देखि गम्भीर सम्म हुन सक्छन् र सामान्यतया संक्रमित चरासँग सम्पर्क भएको केही दिनभित्रै देखा पर्छन्। समयमै उपचार नगरिएमा बर्ड फ्लु ज्यान जोखिममा पार्ने अवस्थासम्म पुग्न सक्छ। यदि तपाईंलाई लाग्छ कि तपाईं कुनै संक्रमित चरासँग सम्पर्कमा आउनुभएको छ र तपाईंलाई अस्वस्थ महसुस भइरहेको छ भने, जतिसक्दो चाँडो चिकित्सकको सल्लाह लिनुहोस्।
लक्षणहरू
संक्रमित चराको सम्पर्कमा आएको ४ देखि ६ दिनभित्र मानिसमा बर्ड फ्लुका लक्षणहरू देखिन सक्छन्।
यो रोग हल्का पनि हुन सक्छ र गम्भीर पनि। ध्यान दिनुपर्ने सामान्य लक्षणहरू यस्ता छन्:
ज्वरो आउनु, वा असामान्य रूपमा तातो, चिसो वा कमकमी लाग्नु
खोकी लाग्नु
घाँटी दुख्नु वा घाँटीमा चिलाउने जस्तो हुनु
नाक बग्नु वा बन्द हुनु
सिँगान आउनु र हाच्छिउँ आउनु
सास फेर्न गाह्रो हुनु
आँखा रातो भई असजिलो हुनु (कन्जन्क्टिभाइटिस )
खतराका संकेत
यदि तपाईंमा बर्ड फ्लुका लक्षणहरू देखिए र तल दिइएका कुनै पनि कुरा लागू हुन्छन् भने तुरुन्तै डाक्टर, स्वास्थ्यकर्मी, वा नजिकको आकस्मिक सेवामा सम्पर्क गर्नुहोस्:
तपाईं यस्तो ठाउँमा कुनै चराको नजिक हुनुभएको छ जहाँ बर्ड फ्लु फैलिएको छ भनी थाहा छ
तपाईं बर्ड फ्लु भएको कुनै व्यक्तिको नजिक हुनुभएको छ
तपाईं आफ्नो स्थानीय आकस्मिक सेवामा फोन गरेर वा उनीहरूको अन्य माध्यमबाट सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ।
यदि तल दिइएको अवस्था छ भने तुरुन्तै नजिकको अस्पतालको आकस्मिक कक्षमा जानुहोस् वा आकस्मिक सेवालाई फोन गर्नुहोस्:
तपाईंलाई सास फेर्न धेरै गाह्रो भइरहेको छ - घाँटी थुनिएजस्तो लाग्ने, वा पूरा वाक्य बोल्न नसक्ने
घरमै गर्न सकिने हेरचाह
बर्ड फ्लूबाट आफूलाई बचाउन हात सफा राख्नु सबभन्दा जरुरी छ। कुनै पनि चरा छोएपछि वा चराको थुक वा दिसाले दूषित भएको सतह छोएपछि साबुन र पानीले राम्ररी हात धुनुस्।
जहाँ बर्ड फ्लू देखिएको छ त्यस्तो ठाउँमा यात्रा गर्दा तलका कुराहरूबाट टाढा रहनुस्:
जीवित जनावर बेचिने बजार र कुखुरापालन फार्म
चराको दिसा, प्वाँख वा गुँड सिधै नछोनुस्
काँचो वा आधापाकेको अण्डा, हाँस वा कुखुराका परिकार नछोनुस् र नखानुस्
उपचार
यदि कुनै डाक्टरलाई लाग्यो कि तपाईंलाई बर्ड फ्लु भएको हुन सक्छ भने, तपाईंको नाक वा घाँटीबाट स्वाब (रुईले विशेष नमुना लिने तरिका) लिइन्छ र परीक्षणका लागि प्रयोगशालामा पठाइन्छ।
नतिजाको प्रतीक्षा गर्दा, तपाईंले अरू मान्छेहरूबाट टाढा एक्लै बस्नु पर्नेछ।
बर्ड फ्लुको उपचार एन्टिभाइरल औषधिहरूले गरिन्छ। यदि तपाईंको अवस्था गम्भीर भयो र सास फेर्न गाह्रो भयो भने, सास फेर्न सहयोग गर्ने अरु मेडिकल उपकरण प्रयोग गर्न सकिन्छ।
तपाईंसँग नजिकबाट सम्पर्कमा आएका जो कोहीको पनि परीक्षण गरिन सक्छ र सावधानीको रूपमा उपचार दिइन सक्छ।
डाक्टरलाई सोध्न मिल्ने प्रश्नहरू
यदि तपाईंलाई बर्ड फ्लु भएको हुन सक्छ भन्ने लाग्छ भने, डाक्टरसँग यी प्रश्नहरू सोध्न सक्नुहुन्छ:
आफ्नो रोग निदानबारे
हालसालै चराचुरुंगीसँग सम्पर्क भएकाले मेरा लक्षणहरू बर्ड फ्लुका कारण हुन सक्छन् कि?
मलाई बर्ड फ्लु छ कि छैन भनेर थाहा पाउन कस्ता परीक्षणहरू गर्नुहुन्छ?
परीक्षणको नतिजा आउन कति समय लाग्छ, र त्यो बेलासम्म मैले के गर्नु पर्छ?
आफ्नो उपचारबारे
मलाई एन्टिभाइरल औषधि चाहिन्छ कि चाहिँदैन, र चाहिन्छ भने कति चाँडो सुरु गर्नुपर्छ?
यो औषधि कति दिनसम्म खानुपर्छ, र कुनै साइड इफेक्ट छन् भने के के हुन्?
मलाई अस्पतालमा भर्ना हुनुपर्छ कि घरमै निको हुन सकिन्छ?
एक्लिने र अरूलाई जोगाउनेबारे
मैले कति दिनसम्म अरू मान्छेहरूबाट टाढा बस्नुपर्छ?
मसँग बस्ने वा नजिकको सम्पर्कमा आएका मान्छेहरूलाई पनि परीक्षण वा उपचार गराउनु पर्छ कि?
घरका सदस्यहरूले मबाट सर्नबाट जोगिन के के सावधानी अपनाउनुपर्छ?
आफ्नो निको हुने प्रक्रियाबारे
मेरो अवस्था बिग्रँदैछ भनेर थाहा पाउन कुन-कुन संकेतहरू हेर्नुपर्छ?
कहिले फेरि तपाईंकहाँ आउनुपर्छ, वा कहिले नजिकको अस्पतालको आकस्मिक सेवामा जानुपर्छ?
म सामान्य दैनिक कामकाजमा कहिलेदेखि फर्किन सक्छु?
नेपालमा उपचारको बाटो
नेपालमा लक्षण गम्भीर, बढ्दै गएको, चिन्ताजनक वा निको नभएको छ भने नजिकको स्वास्थ्य चौकी, प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र, क्लिनिक वा अस्पतालमा स्वास्थ्यकर्मीसँग सल्लाह लिनुहोस्। अघिल्ला prescription, test report, allergy जानकारी र हाल खाइरहेका औषधि साथमा लैजानुहोस्। खतराका संकेत छन् भने तुरुन्त स्वास्थ्य संस्था वा अस्पताल जानुहोस्।
महत्त्वपूर्ण सूचना
यो जानकारी सामान्य स्वास्थ्य जानकारीका लागि मात्र हो। यसलाई डाक्टरको सल्लाह, जाँच, निदान, उपचार वा आपतकालीन सेवाको विकल्पका रूपमा प्रयोग गर्नु हुँदैन।